سيد علي اكبر قرشي

383

مفردات نهج البلاغه ( فارسى )

درع : زره . لباس جنگ : « الدرع : ثوب ينسج من زرد الحديد » از اين ماده شش مورد در « نهج » يافته است . درباره جهاد فرموده : و هو لباس التقوى و درع الله الحصينة و جنتّه الوثيقة » خ 27 ، 69 ، جهاد لباس تقوى و زره محافظ خدا و سپر محكم اوست . « مدرعة » لباسى است از پشم و آن با معناى اولّى تناسب دارد آنحضرت دربارهء زهد خويش فرموده : « و الله لقد رقعت مدرعتى هذه حتى استحييت من راقعها » خ 160 ، 229 ، به خدا قسم اين لباسم را گفتم وصله بزنند ، تا حديّكه از وصله زن خجل شدم . جمع مدرعه مدارع است چنان كه در خ 192 ، 291 فرموده : « و لقد دخل موسى بن عمران و معه اخوه هارون على فرعون و عليهما مدارع الصوف و بايديهما العصىّ » . « دارع » زره پوشيده چنان كه در « ح س ر » گذشت . درك : ( بر وزن شرف ) رسيدن . ادراك : رسيدن به چيزى و نيز رسيدن وقت شى ء مثل : « ادرك الثمر » يعنى وقت چيدنش رسيد از اين ماده موارد زيادى در « نهج » يافته است دربارهء مرگ فرموده : « ان هربتم منه ادرككم و ان اقمتم اخذكم و ان نسيتموه ذكركم » حكمت 205 . تدارك : رسيدن به يكديگر ، رسيدن اخر قوم به اوّلشان . « استدراك » قصد چيزى با چيزى و نيز تدارك خطا با صواب . چنان كه فرموده : « فاستدركوا بقية ايّامكم و اصبروا لها انفسكم » خ 86 ، 117 . دراك : پى درپى ( متلاحق ) دربارهء دشمنان فرموده : « انّهم لن يزولوا عن مواقفهم دون طعن دراك » خ 124 ، 181 ، آنها هرگز از جاى خود بدون نيزه خوردن پى در پى كنار نخواهند رفت . درن : ( بر وزن شرف ) چرك : « الدرن : الوسخ » از اين لفظ يك مورد بيشتر در « نهج » يافته نيست دربارهء نماز فرموده : رسول خدا صلى الله عليه و آله نماز را تشبيه فرموده به چشمه‌اى كه در كنار خانهء انسان است و او هر روز پنج بار در آن خود را مىشويد : « فما عسى ان يبقى عليه من الدرن » خ 199 ، 317 ديگر اميدى نيست كه در بدن او چركى بماند .